Friday, 24 March 2017
Kushtetuta e Republikës së Kosovës me mangësitë substanciale qe ka, dhe riparimi i saj për një qëndrueshmëri stabile

Kushtetuta e Republikës së Kosovës me mangësitë substanciale qe ka, dhe riparimi i saj për një qëndrueshmëri stabile

Kushtetuta e Republikës së Kosovës, e cila bazën derivative e ka nga Pakoja e Ahitsarit, është pikërisht ajo kushtetutë, që Kosovën e bëri me republikë dhe me elemente te shtetësisë, dhe me bazë funksionale të organizmit të brendshëm me instucione të pavarura të saj, dhe me krijimin e qytetarit të saj identifikues. Kjo kushtetute më shumë paqyron aspiratën e popullit shqipëtar për pavarësi, dhe mëvetësi në organizmin e saj, ajo pra në vete ka instucionalizuar, pavarësinë, instucionet, subjektivitetin ndërkombëtar, terrotrin, qeverin dhe mekanizmat shtetëror të tjera.
Por pothuajse gati një decenie të krijimit shtetësise, dhe pavaresisë së Republikës së Kosovës ajo kushtetute, edhe pse ka arritur ti gërshetoj elemenete shtetërore dhe me kufij të qartë, të garantuar me instucionet të pavarura të saj, dhe liritë për komunitetet ndër me modelet, ajo përveq rolit historik që ka lujatur, në kohë të mëvonshme të sfidave të paraqitura në shtet, nuk ka pasur zgjidhjen e problemeve politike dhe instucionale në Republikën e Kosovës ne modelet që do duhej të ishin të inkorpurara brenda saj. Sespe intencat e kushtetutave janë të natyrave dinamike që ti prin kohës dhe ti zgjidhin ato ,e jo të jenë në status quo të pazgjidhura të padefinuara.
Kushtetuta e Republikës së Kosovës bazën derivative, burimore e ka pikërisht nga, pakoja e Ahtisarit dhe ato elemente taskativisht i ka të inkorpurara, drejtëpërdrejt në brendësine materiale të kushtetutes. Ajo pikërisht nga kjo, nuk ka gjetur shumë zgjedhje pragmatike, se si duhet te zgjidhen problemet në nje shtet, dhe që kjo kushtetut të jete determinuesi se si duhet te kalohen ato sfida, e jo që anën tjetër kjo kushshtetut të jetë nën, interpreitmiet të vazhdueshme të gjyqëtare kushtetues, pra që kushtimisht që këta ta rihartojnë ate, në intrepretimet dhe vendimet që do rrjedhin nga gjykata kushtetuese.
Edhe pse Gjykata Kushtetuese dhe roli saj, është shumë jetik dhe pragamatik, për ushtrimin e rolit të mbrojtjes së ligjshmërisë kushteteuse në vend, ata në shume sfidat të paraqitura në shtet në kohët të fundit, më shumë janë shëndruar, në një formë të rihartimit të vet kushteteutes, duke e zbehur dukshëm fuqinë ekzistuese, të vet kushtetueses të Repubilkës si akti më i lartë juridik në vend, dhe nje akt në majen e piramides, shteterore për mbarë funksionimin e shtetit, të Republikës së Kosovës dhe që me këto ndërhyrje, këtë kushtetute e bën një kushtetutë të dobët, dhe të pafuqishishme, dhe që interpretimeve ti japin, dimensioned ndër me të ndryshme, dhe kështu kjo kushtetue të jete objejk i shtrembrerimve, dhe gjykime të ndryshme.
Kushtetua e Republikës së Kosovës si qdo kushtetute, tjetër standarde në botë në përmbajten e kanë të rregulluar supreacionin, e cila nën bën apo zbërthen që kushtetuta e Republikës së kosovës, si akti më i lartë jurdik-poltik të qënrdon në supremacionin hirearkik të lartë, piramdial dhe të gjitha aktet tjera ligjore, dhe nënligjore duhet të jenë në pajtim me kushtetutën e Republikës së Kosovës, përndryshe ato i shpallë nule të pavlefshme. Ky nen për cdo kushtetut tregon forcën dhe epitetin e lartë, të kushteutës si baze ligjore e pandryshueshme. Por abusrditet tani qëndron në anën tjetër, se pikërisht kjo kushtetut në një nën tejetër kushtetetues, të përkufizuar në kushtetut, supremecacionin si element, jetik të kushtetetuës atë e devalvon forcën e saj, dhe bën kushtetutën varëse dhe të dobët, pasi ai nën tjetër në kushtetute thekson që kushtetuta, ligjet, aktet të tjera ligjore, nënligjore, duhet e jenë ne pajtim me pakon e ahisastit, dhe dualiteti ndërmjet tyre, apo konfrontimi me pakon dhe kushteutën, pakoja duhet ta këtë fjalën e fundit.
Nga ky prizm, vetëm të njërës anë të dobësimit të kushtetutës së Republikës së Kosovës, shihet që kushtetuta jonë, është e dobët dhe nuk e ka pavarësinë që duhet ta meriton, dhe atë e shënrdon në kushtetutë elastike, të pandysheueshme, në kohë dhe që të ju përshtatet rrethanave, sepse eshte peng i pakos se ahtsisartit, dhe nga kjo logjike ligjvënsit parlamentar, duhet ta ndërrojn nenin kushtetues, në të cilën theksohet që kushtetuta, duhet të jetë në varësi dhe në harmoni, me pakon e ahtisarti sepse ajo pengon zhvilimin në vend dhe bën kushtetutë të dobët elastike
Nje prizëm tjetër që vërehet në deformitetet e kushtetutes, apo mangësite, kushtimisht eshte te themi edhe me jetikja dhe me substanncialja për kushtetutën e Republikës së Kosovës, eshte ndryshimi apo amandementimi kushtetues e lidhur per dhe fatin e saj por edhe për sistemin ligjor,të kushtetutës së Republikës se Kosovës, kjo ngase siq e thamë më herët që kushtetuta është derivate i pakos së ahtisarit pothuajse në gjithetërësi, ajo ka paraparë që ndryshimet apo amandementimet e kushtetutes, në rrethanat që duhet të bëhet, apo kërkojnë ato situate, përveq detyrës kushteteuse, të ligjvënëse të parlamentareve të Kosovës, për ndryshim, ajo duhet ta ketë domosdo edhe pëlqimin e komunuteteteve jo shumicë, të cilët përfaqësohen në parlament, dhe vota e tyre është shume konstituive dhe e pashmangshme për një ndryshim të mudshem te kushteutës, të përbërë vetem nga ato pakica që grubullojnë 20 nga 100 parlametar sa janë në kuvend.
Këtu do te verehet tani, se kjo kushtetute është kushtetute e butë, dhe elastike dhe më shume bllokuese se sa zgjdhse e rrethanave, sepse po që këto komunutete të mos pajtohen me shumuciën parlamentare, demoktatrike për në amandetmetin apo ndryshim kushteteus, ato mund ta shfyrtëzojnë ta ashtuqujtëuren vote bllokuese dhe keshtu Republika të jetë peng nga një grup i vogël i njerzve, të cilët që me shumë për interesa te tyre ata do ta vëjnë këtë veto
Dhe tani demokracia si nocion dhe veprim praktik do të vihet në pikëpytptje, dhe sovraniteti i popullit do të shkelet, dhe nëpërkembet për vetëm këtë mekanizim, që e ka instaluar kushtetua e Kosovës. Ky mekanizëm duhet të ndryshohet, dhe të bëhet një ridizajnim për komuniutetet në fushat ligjore për të drejtat e tyre, dhe padyshyim esencialisht vota e mekanizmit te dyfishte, duhet te hiqet nga keta 20 deputet te komuinteteve, dhe ndryshimi i kushtetuës dhe amandementimi i saj të bëhet nga shumica parlamentare, me një demokraci të shëndoshë ku vota e shumicës, do ta ndryshoj një inciativ ligjore dhe do të jetë në harmoni dhe në pajtim me parimet demokratike, që sovrani që i ka zgjedhur, zgjedhësit të jene ata qe përcakojne poltikën ligjvënse në vend.
Dimension tjetër që kjo kushtetuë të jetë zgjidhse e problemeve, e jo të shkaktimit të konfuziteteve është edhe me krjimin e institucioneve të dala nga zgjedhjet, përkatësisht me qeverinë që do të themelohet Kjo kushtutë edhe në këtë aspekt është dëshmuar e pafuqishme dhe bllokuese e jetës institucionale në vend, dhe per pasoje të një ngërqi bukur të gjatë, që ka rezulutar në formimin e institucionve
Sepse pikërisht ajo duhet të jetë pika kyqe, apo zgjidhja se si duhet të formohen instucionet, ajo në nenet e saj është e paqartë dhe konfuze me nenet që e rregullon këtë materie. Në njerën anë thekosn se cila parti ka të drejtë të bëjë qeverinë, dhe në moszgjedhje të saj si zgjidhje e dytë për formimin thekson se këtë e ka, edhe ajo parti që nuk është zgjedhur në raundin e parë apo partia tjetër e dytë tani cila e pra cila eshte inteca e neneve që e rregullojnë këtë dhe cili është kuptimi adekuar për këtë zgjedhje, dhe të mos krjjohen ngërqe dhe konfuizitete dhe paqartësit, se si do të formohet një qeveri e posadale në zgjedhjet. Këtu kushtetuta prapë tregohet e dobët dhe elastike per mos pasur vullnetin që duhet ta kete që kjo kushtetute, të jetë zgjidhëse e problemeve e jo të jete kushtetutë e analistave apo të interpretimetve.
Përfundimisht Kushtetuta e Republikës së Kosovës, duhet të shikohet nga dy anë të medaljes së pari ajo neve ofruar pavarësisë shtetësine, subjetivitetin, e në anën tjetër ajo karshi zgjidhjeve të problemeve të brendshme në shtet, ka pasur statu quon dhe moszgjidhjen adekuatae të problemeve që ka rezulutar ne vendim tone, dhe për pasojë shtetin e ka shëndruar në një amulli, se si dhe qfar duhet të kete bazën ai shtet, sepse kurë ke bazën e fortë atëher edhe shtetin e ke të gatshëm të zgjedh problemet në vend.